Boeken mee?

Ik ben druk met de voorbereidingen van de retraite. Het giert door mijn keel van spanning; ik zie er tegen op en ik kijk er naar uit. Niet eerder ben ik zo dichtbij huis op vakantie gegaan, maar het is bijna spannender dan naar Papua reizen.

In Papua hoopte ik iets te vinden van mijn roots. In retrospectief heb ik daar wel veel ontdekt, maar mijn roots niet. Die hebben namelijk geen plek. Het wortelgevoel zetelt in het brein en wel in de insula. En de 'grap' is natuurlijk dat de insula in mijzelve zit. De insula zorgt (mede) voor onze zelfwaarneming.

"De nobele stilte in", schrijft de hoofdbegeleider, "wij zullen de acht boeddhistische leefregels aannemen". De twijfel slaat toe. Kan ik dat wel?
Eén van de regels luidt: geen activiteiten die tot verstrooiing leiden.
Zou een studieboek mogen?

Ik denk het wel. Ik denk dat ik Goldstein&Kornfield meeneem Op zoek naar het hart van wijsheid. Ze beschrijven de hindernissen in de inzichtmeditatie en de ontwikkeling van mededogen als respons op het lijden, de werking van karma en nog meer dingen. Het klinkt allemaal erg vaag, maar sinds ik dit bestudeer wordt het steeds concreter.

Mijn eerste hindernis wordt gevormd door alle verwachtingen over de retraite, merk ik op met milde ironie.

Toch fijn, al die tijd straks om er de tijd voor te hebben. Ben heel benieuwd wat zich allemaal zal voordoen in de innerlijke ruimte.
Zal het er stil zijn?
De Dalai Lama zag ik laatst grijnzend zeggen dat het bij hem af en toe een minuutje stil is.
Saai wordt het niet, vermoed ik, grijnzend.

Verrassingen onderweg

Dit filmje kwam ik tegen onlangs. Ik zag het en vroeg mij af wat Agatha Christie hiervan zou vinden.

When all is said and done

Voor een ieder die afscheid neemt, het ging niet zoals het ging, en het was alles dat er was. Wat ik mooi vind zijn de laatste twee zinnen. Alleen een glimlach van ervaring kan overblijven, als je zoals ik bijna 50 wordt en ziet dat strevingen tot beter het beter in de weg staan en er nieuwe paden te bewandelen zijn.
Het filmpje van Abba erbij zou het plat maken. Anne Sofie van Otter, wereldsopraan, die het nummer zingt op haar album ''I let the music speak" brengt relief aan en lijkt iets andere betekenissen aan de phrasen te geven en zou ik graag in deze blog erbij zetten. Maar die staat helaas niet op youtube.


Here’s to us one more toast and then we’ll pay the bill
Deep inside both of us can feel the autumn chill
Birds of passage, you and me
We fly instinctively
When the summer’s over and the dark clouds hide the sun
Neither you nor I’m to blame when all is said and done

In our lives we have walked some strange and lonely treks
Slightly worn but dignified and not too old for sex
We’re still striving for the sky
No taste for humble pie
Thanks for all your generous love and thanks for all the fun
Neither you nor I’m to blame when all is said and done

It’s so strange when you’re down and lying on the floor
How you rise, shake your head, get up and ask for more
Clear-headed and open-eyed
With nothing left untried
Standing calmly at the crossroads,no desire to run
There’s no hurry any more when all is said and done

Standing calmly at the crossroads,no desire to run
There’s no hurry any more when all is said and done

Mijn hersenen in de MRI

"Zie je al beginnende dementie?", vroeg ik gekscherend maar ook wel een beetje bezorgd. Het plaatje van mijn hersenen zag er toch wel echt anders uit dan de plaatjes die ik op internet zag, vond ik. Zag ik niet veel minder grijze en witte hersenmassa? Of zag ik juist extra plooien, die duiden op geweldige intelligentie?
Ik fantaseerde er op los, de proefleider, een aardige jongeman, keek tevreden.

Maar liefst 2 keer een uur lag ik in het heilige apparaat. De eerste episode moest ik wakker blijven en mijn ogen in het pikkedonker open houden. Ondertussen was een infrarood cameraatje op mijn linkeroog gericht om te registreren wanneer er geknipperd werd; zat er een hartslagmeter op mijn linker wijsvinger en werd met een band om mijn buik de ademhaling geregistreerd.

Na deze sessie moest ik een vragenlijst invullen over wat zich voordeed in mijn mind: zintuigelijke waarnemingen, innerlijke dialogen, denkwerk al dan niet vergezeld met beelden etc etc. Dit was de 'resting state', als je niks doet gebeurt er van alles in je hersenen.

De tweede episode bleef het licht aan en mocht ik ook een dutje doen als ik wilde. Maar ja, met het licht aan en de herrie van het apparaat... Neen, ik sliep niet, ik mediteerde wat, nam waar wat zich voordeed, en ondertussen kreeg ik een soort trilmassage van het apparaat.
Bepaald niet onaangenaam en het ging snel voorbij.

Ik ben zo benieuwd hoe de plaatjes er ná mijn meditatie-episode uitzien!

Religie voor atheïsten

Op weg naar het Dondersinstituut te Nijmegen lees ik verder in de nieuwe Alain de Botton: Religie voor atheïsten. In Nijmegen zal ik in de MRI om bij te dragen aan de wetenschappelijke kennis over de effecten van inzichtsmeditatie op de hersenen. Dit boek past daar goed bij, want sinds ik mediteer heb ik mij nog niet goed kunnen verhouden tot het Boeddhisme dat zo aan mij trekt.

Ik ben een atheïst en Boeddha is geen god, dat leek me wel zo overzichtelijk. Maar ik heb wel moeite met concepten als reïncarnatie die nogal belangrijk zijn. Daar moet je in geloven en dat wil ik niet want dat kan ik niet.

Alain de Botton biedt uitsluitsel. Zijn boek gaat niet over de onverdraaglijke aspecten van religies zoals ik die door de jaren heb gezien op ons eigen microniveau. Het maakt religie ook niet belachelijk.

De Botton gaat op briljante wijze in op hoe de seculiere - niet religieuze - samenleving kan leren van religies als het gaat om zaken als gemeenschapszin, ethiek, onderwijs en kunst.

Hij beschrijft  leuke voorbeelden uit de seculiere westerse wereld die rust en reiniging vooral fysiek invullen met kuuroorden waar je lekker kan badderen, gezond eten en gemasseerd worden. Maar waar weinig aandacht is voor de geestelijke rust en reiniging.

In de joodse traditie gaat dat samen, je biecht de zonden van de week op en gaat vervolgens in een bad van mineraalwater.

Ik zou dat ook wel willen. Mijn jaarlijkse weekje in een kuuroord in Slovenië gecombineerd met meditatie en yoga.
Een gat in de markt. 

Mars der beschaving

Op tv zag ik vorige week dat de minister van Cultuur (vandaag in de krant: "degene die de muziek een Halbekrats geeft") aan Daniel Barenboim de Edison oeuvreprijs Klassiek uitreikte. Mijn teenden kromden zich in plaatsvervangende schaamte toen bleek dat hij slechts tegen Barenboim, die het lijdzaam onderging, zei: "thank you for your great qualities and outstanding work".

Ik had gehoopt dat hij Barenboim echt in het zonnetje zou zetten. Dat hoeft niet moeilijk te zijn. Ik vind hem echt uniek, vooral omdat hij zo veelzijdig is. En wat me aanspreekt is dat hij via muziek probeert bij te dragen aan de wereldvrede. Hij brengt mensen die muziek maken samen in zijn Westoever orkest. Daarin zitten musici uit Egypte, Syrië, Libanon, Jordanië, Tunesië en Israël. Doel is om de politieke en persoonlijke barrieres te beslechten door samen een hoger doel na te streven: goede muziek maken. Goede muziek raakt het hart. Muziek verbroedert. Muziek overstijgt grenzen.

Ik had graag gezien dat de minister dat had uitgedragen.

Ook had ik het fijn gevonden als hij naar de Raad voor Cultuur had geluisterd. Kort geleden vertelde Els Swaab, voorzitter van de Raad, aan ons - Common Purpose deelnemers - de overwegingen om het voorstel te doen zoals dat is gedaan aan de regering ten aanzien van de bezuinigingen. Het is een doordacht voorstel  dat recht doet aan de toekomst gerichte noodzaak om jonge mensen de gelegenheid te geven zich te kunnen ontwikkelen (tot toppers).

Ik ben blij met de mars der beschaving. Van mij mochten de zorg, het onderwijs en het milieu ook wel meelopen. Ik ben overigens niet tegen de bezuinigingen, maar tegen de manier waarop er bezuinigd wordt.

Common purpose

We aim to give people the skills, connections and inspiration they need to become better leaders both at work and in society.

Common Purpose is een organisatie die leiderschapsprogramma's ontwikkeld. Het is gericht op het samenbrengen van mensen uit heel verschillende sectoren en met verschillende achtergronden. Die diversiteit wordt ingezet om grootstedelijke problemen te bekijken en op te lossen. Ik zit in het Matrix programma met allerlei soortgenoten die zich graag laten inspireren door elkaar en die - als ware zij journalisten - andere organisaties bevragen over kwesties als diversiteit, verandering, pluriformiteit, duurzaamheid, samenwerken en vernieuwen.

Vandaag was ik op bezoek bij het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Dat was boeiend. Afkomstig uit een familie aan wie de tweede wereld oorlog niet ongemerkt voorbij is gegaan, was ik extra geïnteresseerd. De uitdaging voor de komende 20 jaar is om 5 mei als vliegwiel te gebruiken voor ons besef dat vrijheid niet iets is dat vanzelf er is en vrijheid verder te verbreden naar andere 'bevrijdingen' dan alleen die van WO II.

Wat vandaag ook aan de orde kwam was de relatie tussen planologie en de tekentafel, de dromen die daarmee bewerktstelligd moeten worden en de grote desillusie die daar vaak op volgt: IJburg staat half leeg en geen enthousiaste ondernemer is zo gek om daar iets leuks te gaan doen, de Bijlmer is afgebroken en opgebouwd met nieuwe dure huizen, maar geen mens gaat daar een huis kopen, op de ZuidAs mogen sinds kort fietsers komen maar dat was verboden omdat het niet 'in het plan stond'.

De droom van planologen, de prachtige utopieën op de tekentafel, ze blijken onvoldoende aan te sluiten bij het echte leven waar echte mensen echt moeten willen werken en wonen. Het zijn prachtige plannen, ik ben dol op architectuur, maar er mist wat.
In de Bijlmer werden individuele mensenproblemen die te maken hebben met buren, werken, familie, armoe, geweld, ruzie, werkloosheid, emigratie, ongeluk, en anderzins opgelost met 'stenen'. De oude Bijlmer werkte niet, dus we gooien het plat. We bouwen andere huizen, en dat met de idee dat dan wel iedereen met elkaar gaat praten, samenwerken en elkaar gaat respecteren.

"Zou het een mannending zijn?", vroeg ik aan de groep. Interpersoonlijke relaties willen oplossen met 'stenen'? Daarop ontstond discussie en kwamen we uit op diversiteit. Samen doen, inzichten integreren, nog betere oplossingen maken.

Common Purpose brengt het samen. Het was een mooie dag.

Boeddhistische psychologie

Het facinerende van Boeddhistische psychologie vind ik de uiterst gedetailleerde beschrijving van onze geest. Dat detailniveau kennen we niet in de westerse psychologie en een aantal beschrijvingen, zoals die over opmerkzaamheid en bewustzijn, zijn pas onlangs onderwerp van studie geworden. Bovendien is er een duidelijke visie op het ontstaan van (psychisch) lijden en op de wijze waarop het lijden verlicht kan worden.

Dit alles staat beschreven in wat de Abhidhamma heet die uit negen lijvige boeken bestaat. Volgens de overlevering zijn het teksten die van de Boeddha zelf afkomstig zijn. Ik stel me daarbij voor dat hij onder zijn boom zat en al zijn ontdekkingen dicteerde aan een volgeling. De Abidhamma is onderdeel van het theravada boeddhisme. Niet te verwarren met Tibetaans boeddhisme dat er uit voortgekomen is.

De teksten van de Boeddha zijn in versvorm, sutta´s. Die versen zijn helemaal uitgewerkt en toegelicht door de volgelingen. Het dijde enorm uit, zodat er samenvattingen nodig waren. Die zijn gemaakt tussen 5e en de 12e eeuw. Hedendaagse nieuwe monnikken moeten het compendium van de Abhidamma uit het hoofd leren (zie plaatje), voordat ze met het 'echte' werk, die negen boeken, mogen beginnen.
Dat is ongeveer gelijk aan het 1e deel van de Dikke van Dalen.

Ik heb drie avonden in een leergroepje gezeten en ons werd aan de hand van een aantal printjes uitgelegd hoe de opbouw van bewustzijnstoestanden (citta's) uitgewerkt is. Er zijn bijvoorbeeld bewustzijnstoestanden die geworteld zijn in haat, onwetendheid of verlangen. Dat zijn onheilzame staten van de geest die natuurlijk wel een aangenaam gevoel kunnen oproepen, maar in elk geval geen bijdrage leveren aan het opheffen van het lijden. Het opmerkzaam zijn ervan, kan dat echter wel. Want dat is een start van inzicht.

"All humanity's miseries derive from not being able to sit quietly in a room alone", zei Blaise Pascal, 17e eeuwse Franse filosoof.

Geen schorpioen

Op onze wandeltocht bij Ankeveen sprong Lucietheodora plotseling omhoog en opzij.

Ze redde daarmee een vreemd beest, een soort die je niet op een met gras begroeid wandelpad zou verwachten.

 

Dit is de voet van Lucietheodora, die nét niet op deze, naar ik nu begrijp, Amerikaanse rode kreeft stapt.

We bestudeerden het beest en overwogen om het op te pakken om het van het pad in het water te zetten, voordat een andere wandelaar er wellicht wél zijn voet op zou zetten. 

Maar hoe doe je dat? En was wel zeker of er niet toch ergens een giftige staart zat?
Gelukkig kwam er een stel aan lopen, een man en een vrouw. De man wist meteen dat deze kreeften hier wel vaker voor komen en pakte het beest op. De vrouw die wist dat niet, als ze hier vaker hadden gelopen dan had ze dat moeten weten. Ergo, wij dachten dat het hun eerste date was. Bovendien zei die vrouw, dat is een echte man. 

Toen liepen we maar door. Even later zagen we een platgetrapt exemplaar.  

Het schaap Veronica

Een mens dat fantaseert over een schapenboerderij, wat betekent dat eigenlijk? Het is deze week weer verschillende keren ter sprake geweest.

Dinsdag met Alexandra uit Noorwegen die ooit een boerderij voor mij te koop zag staan in de heuvels rond Oslo.
En vandaag met Lucietheodora. Ze heeft een stageplek voor mij heeft gevonden op Texel. Dat was leuk van haar, maar op de website staat dat de schapen zijn verkocht.

Vanmiddag wandelden wij bij Ankeveen. Wij liepen langs schattige huisjes die Lucietheodora wel per direct wilde betrekken.

Toen wij langs een veldje liepen, rende er spontaan een schaap op mij af. Verrassend vond ik dat.
Meestal staan schapen herkauwend te schapen. Maar dit was een schaap zonder kudde en soortgenoten. Eigenlijk wel een beetje zielig. Net zo zielig als als paarden die in hun eentje in de wei staan.

Ondanks het ontbreken van een kudde was dit een vrolijk schaap, een dartel schaap.
En het was een slim schaap; ze had meteen door dat ik veel gras voor haar zou plukken.

Ik word enorm blij van deze schaapfoto. Met dank aan Lucietheodora.

'Het schaap Veronica.... Een dartel beest. Het waren sterk autobiografische versjes, ja.' Annie M.G. Schmidt in een interview met Ischa Meijer

Paardenmeisjes

Mijn zus en familie zijn naar Zwitserland verhuisd. De idee was dat de gehele veestapel (katten, honden, paarden) meeverhuisd zou worden. Die opzet is deels geslaagd; alles is in Zwitserland, behalve de paarden. Die hebben wel goed onderdak hier, maar worden toch node gemist. Bovendien raken de paardrijspieren van de dames in verval.

Daarom zijn zus en jongste nichtje in Nederland om een aantal dagen te rijden, veel te knuffelen en niet te vervreemden van hun metgezellen.

Signo, Noor, Immi en Calibur krijgen de aandacht die ze verdienen. Calibur heb ik gezien toen hij een veulen was.Nu is hij 3 jaar, heeft een mooie stamboom en als eigen foksel is mijn zus er enorm trots op (als ik de foto zie die zij mij toont snap ik dat).

Van Calibur zullen we nog meer horen ("prachtige liftende gang, enorme opwaarts gerichte stuwing vanuit de achterkant, mooie kastanjekleur, trots en lief tegelijkertijd").

De foto volgt nog. Daarom nu eerst een filmpje van het Nederlandse wonderpaar: Totilas en Edward Gal die samen alles wonnen wat er te winnen viel.

En onze stille wens voor Calibur is hiermede vertolkt.
 

Istanbul of 30 jaar

"Met zijn allen één geheel", zongen wij in onze wilde studententijd begin jaren 80. Het bijzondere daarvan was, dat wij daar als 10-koppige jaarclub in geloofden.

Heel serieus waren we met het societeitsleven en met elkaar bezig. Elke vijf jaar schreven wij op hoe wij dachten dat de anderen en jezelf er over 10 jaar bij zouden staan. Dat hebben we twee keer gedaan. Ergens heb ik nog een envelop liggen met daarop geschreven: "Over 10 jaar". Die is nog dichtgeplakt.

Dit jaar vormen wij 30 jaar dat geheel, of laat ik zeggen: onder de paraplu van die naam treffen wij elkaar, veelal in wisselende constellaties. 

Het is dierbaar. Niet alleen dat we er allemaal nog zijn, maar ook dat we elkaar graag nog zien. Want áls we elkaar zien, dan pakken we de draad gewoon weer op, als hadden we gister nog om tafel gezeten.

Ouder, grijzer, wijzer, blijer. Misschien moeten we daar eens een boek van maken. Ieder een hoofdstuk dat 30 jaar beslaat. Negen verschillende, mooie en interessante hoofdstukken.

Doelstelling is om elkaar te ontmoeten in Istanbul om onze 30 jaar te vieren. 

Ik denk dat het tijd is voor weddenschappen om te zien of ons dat gaat lukken qua organisatie. Op dit moment is het op http://www.afspreken.nl/ nog niet voor elkaar.

MRI voor het goede doel

Binnenkort ga ik vier weken Vipassana meditatie beoefenen. Vipassana (inzichtsmeditatie) is een van de oudste meditatietechnieken. Ik vind het prettig te weten dat sedert zo'n 2.500 jaar mensen bezig zijn om te mediteren met dezelfde instructies. Zo'n antieke methode geeft mij vertrouwen want blijkbaar brengt het de mens iets, dat maakt dat zij het wil doorgeven. Wat is dat?

Stemmingsverbetering, stressreductie, beter concentratievermogen en diepere ontspanning komen als belangrijke effecten uit recent onderzoek naar voren. Ook in de hersenen zijn veranderingen aangetoond, maar er is meer hersenonderzoek nodig.

Een state-of-the art methode om dat te doen is MRI (magnetic resonance imaging): Je wordt in zo'n tunnelapparaat geschoven en er worden, millimeter voor millimeter, foto's van doorsneden van je hersennen gemaakt. Als je al die 150 foto's op elkaar plakt, dan ontstaat een 3D beeld van je grijze massa.

In Nijmegen wordt onder leiding van Henk Barendrecht (inderdaad de zoon van) een longitudinaal MRI onderzoek gedaan. De vraagstelling is: verandert de structuur van de hersenen door de meditatie, en zo ja, waar dan?

Dat is bijzonder hoor, longitudinaal MRI onderzoek. Het is kostbaar onderzoek omdat de apparatuur erg duur is en er een enorme hoeveelheid data geanalyseerd moet worden.

Ik ga twee keer, voorafgaand aan de retraite en kort erna, in de MRI.

KunQu

Het is juni en dus Holland Festival. Doordat het verre oosten mijn interesse heeft, viel mijn oog op een KunQu voorstelling. KunQu schijnt de oudst overgeleverde theatervorm uit China te zijn en als kunstvorm erkend door de Unesco om in de moderne tijd bewaard te blijven. Er zit zang, muziek, ballet en mooie tekst in.

De jade haarspeld heette het stuk en gaat over een jonge student die verliefd wordt op een non in een taoïstisch klooster. Met Aziatische beleefdheden maakten de student en de non elkaar het hof. "Nee, ik kan niet goed genoeg citer spelen voor u", zei de een tot de ander. En vice versa:  "Mijn citerspel is uw oren niet waardig". Ondertussen om elkaar heen draaiend en elkaar aankijkend met sprankelende ogen en veel humor.

Het was prachtig en verrassend. De dialogen werden vertaald en dat was maar goed ook want de teksten werden geproduceerd met vreemde hoge uithalen. Dat gehyperventileer leidde wat af van de inhoud, bovendien klonk het soms zo absurd dat de zaal ging giechelen. Het begeidende orkestje speelde op authentieke instrumenten, soms klonk dat met opzet jengelig wat erg grappig was. Meestal was het gewoon mooi, harmonieus en oosters. Ik houd van die sfeer.

De kostuums, de gebaren en de mimiek droegen bij aan een energieke, levendige en poetische balts. Dat is toch mooier dan meteen plat op de bek gaan. 

Lycische geiten

Sedert vele jaren heb ik een soort droom om schapenboer te worden. Iemand vroeg mij of er ook geiten in de kudde mogen. Geiten? Ja, geiten zijn individualistischer en intelligenter, en bovendien erg leuk.
Als bazin van een organisatie is het goed daarover na te denken: Wil ik schapen of wil ik geiten?

In Lycië heb ik vele geiten geportretteerd waarvan hier een collage.

Turkse baywatch

Amelie had ik leren kennen in Turkije tijdens een georganiseerde wandeltocht. De laatste dag van de tocht was de wind opgestoken. Met de groep gingen we zwemmen in de hoge golven.

In de verte was wat oproer ontstaan.We zagen twee mannen een derde man uit het water halen.
"Kan jij reanimeren?" vroeg Amelie. "Ja", zei ik, en wij renden erop af. 

Dit keer was ik niet gefopt; de aanblik was afgrijselijk, onze pogingen om de roodharige jongeman te redden vergeefs. De arts die het overnam, stopte na een paar minuten.
In het plaatselijke toeristenkrantje vond een groepslid later dit bericht over het ongeval.

Wij heldhaftigen worden niet genoemd, maar helden waren we. De Turkse baywatch wist namelijk niet hoe ze hartmassage moesten toepassen. En de Turkse gendarmerie haalde alleen maar hun mobieltje te voorschijn om te showen dat ze wel met iets bezig waren.

Slow art

Na Slow Food is er nu Slow Art en het komt uit China. Het Singer museum in Laren brengt de expositie 'Facing China'.
"De weg is het doel" staat er in de gids, geciteerd van Lao Tse. Het lijkt erg op 'happiness is the way' van Boeddha. Dat ga ik nog eens onderzoeken. Wie was er eerder, de chinese of de indiase wijze man?

Het werk van de Chinesen vind ik bij de tweede blik fascinerend. Er is werk ontstaan als kritiek op de gebeurtenissen op het plein van de Hemelse Vrede, op 4 juni 1989. Een massaal protest tegen de dictatuur van het communistische regime werd bloedig neergeslagen. En vastgelegd in die ene foto van een jongeman tegenover een tankbataljon.

Er is ook werk wat minder boodschap heeft en waarbij het maken zelf, het milimeter voor milimeter vullen van het doek met allerlei vormen, het doel is. Die werken vind ik het mooist.

Ze tonen perspectief zonder dat er perspectief is, bijna Escher-achtig, volgens mijn Franse aangetrouwde neef. Mij deed het denken aan de abstracte jaren zeventig. Toen de vlakken zelf het doel waren en niet meer de abstracte weergave van figuren.

Wat is het toch fijn om zomaar, zonder doel, te verzeilen in een museum.

Flossie

a

Op de brug over de Keizersgracht liep een dametje paniekerig heen en weer. Grijs haar, mantelpak, grote zonnebril en in één hand een blindenstok. In de andere hand een hondenriem. De hond zag ik niet, maar ik vermoedde een chihuahua of een poedel.

"Flossie! Flossie!" riep ze tegen de lucht, terwijl ik kwam aangefietst. Het uiteinde van de hondenlijn zag ik over de rand van de brug verdwijnen. Ik vreesde voor het leven van Flossie en gooide mijn fiets aan de kant om aan de hondenlijn te gaan trekken. Niet te hard om Flossie niet te kelen maar wel snel, want haast was geboden. De lijn was lang, en het duurde even voor ik'm helemaal had opgehaald. Aan het eind bleek geen halfverzopen hondje, maar ik zag een met zand gevuld colablikje.

Mijn hart bonkte nog terwijl ik aan de kade een camerateam spotte. Er liep een man, waarschijnlijk de opnameleider, op mij toe. Hij verontschuldigde zich omdat ik was geschrokken. "We zijn bezig met opnamen", zei het dametje. Dat had ze wel meteen kunnen zeggen, dacht ik. Die opname moest dan maar overnieuw vond ik, en fietste weg.