Een tijdje geleden schreef ik een blog, die heette Dhammacari. Mijn boeddhistische naam. Ik was op zoek naar het woord cari.
En nu, tot groot enthousiasme, realiseer ik me dat het natuurlijk om de dhamma draait.
Living the Dhamma, Walking the Dhamma, practicing the Dhamma.
Wat betekent Dhamma? Daar worden vaak meerdere dingen onder verstaan. Zoals ik het begreep was een betekenis 'de leringen van de Boeddha' (all inclusive, met alles erop en eraan) en een andere de dingen zoals ze zijn.
Gisteravond zag ik een filmpje van Bhante Vilamaramsi. The truth, zei hij. En toen ging er wat rollen.
Living the truth, walking the truth, practicing the truth. Is het niet wat erg veel van het goede om dat als opdracht en uitdaging te zien? Natuurlijk veel, maar het past wel. Er is een diepe blijdschap over aan het ontstaan, want de betekenis van truth is voor mij betekenisvol. Mijn leven lang op zoek naar de truth geweest. Ik heb hem niet en toch is die er.
Een veld met rulle aarde.
En dat ga ik op een ander moment nog een keer uitleggen. Op een andere plek, op een andere blog, denk ik nu.
En nu voel ik mezelf in een kuil van de dhamma zakken.
Een jaar geleden werd ik 50 jaar. Zittend op een kussen in Lumbini.
En nu is het een jaar verder. Eén jaar van buitengewone ervaringen en de gevolgen aanvaarden en aangaan van life-changing decisions en events.
Op 5 mei was dit jaar Vesak. Tijdens het opruimen kwam ik het papier tegen waarop Dhammacari staat, en dat aangeeft dat ik formeel toevlucht tot de Boeddha, Dhamma en Sangha nam.Vandaag zag ik op de website van Sangha Metta mooie teksten die het toelichten.
Lucietheodora was er bij in Amsterdam. De ceremonie was niet dat je denkt, hier wordt een betekenisvol moment gemarkeerd. Dat zal volgend jaar wel anders zijn.
En uiteindelijk gaat het om de betekenis die het voor jezelf heeft en die je er zelf aan geeft. Elke dag overnieuw.
En omdat ik gister jarig was, en omdat alles op zijn plek valt, heb ik mezelf een mooi kado gegeven: de Majjhima-Nikaya, het eerste deel van de verzameling van middellange leerredes, in het Nederlands.
Vivekananda citeerde steeds, noemde de sutta's, en al die afkortingen staan in een schriftje. En zo langzamerhand kan ik ze gaan opzoeken en de aantekeningen van elke avond gedurende tweeëneenhalve maand nog eens nalezen.
Onder andere.
Het huis is bijna klaar. Na een aantal lekkages ziet het er weer strak uit. Ik houd van klussen. De dakgoten zijn morgen aan de beurt. In een ander leven word ik architect of bouwkundige, of dat ben ik al geweest.
Ik kan ook zeggen dat het in de familie zit. Mijn grootvader van moeders kant hobby-de er bij als architect. Hij heeft het zwembad in Malang ontworpen. Het schijnt nog te bestaan.
Op internet vond ik dit plaatje uit de collectie van het Tropenmuseum. Openbaar zwembad te Malang, 1930 staat er bij.
Mijn moeder maar eens vragen, die zou er dan gezwommen moeten hebben.
Ik denk niet dat dit het is. Maar zo in de verte zou je met enige fantasie 'uleborden' kunnen herkennen die in de nok van Friese boerderijen geplaatst worden.
Mijn lieve moeder zegt achteloos, ach nee, dat is van er voor, toen zaten wij nog in Semarang. Ze haalt een boek te voorschijn waar het juiste zwembad in staat. Een 50 meter bad. Met op de achtergrond een vulkaan.
In de studiegroep Abhidhamma (boeddhistische psychologie) wisselden we uit over onheilzame citta's (een citta is een - kort - bewustzijnsmoment, niet perse bewust, niet geproduceerd door zelf maar het is er).
Soms denk ik dat ik het begrijp en het volgende moment ben ik het spoor bijster.
En toch is er dat vreemde gevoel dat ik het al weet, dat er ergens een knop zit en als er op wordt gedrukt dan ratel ik er metaforen uit waar ik dan achteraf wel verrast over ben.
Dat is waarschijnlijk het onbewust combineren van allerlei informatie die je al eerder hebt opgedaan, althans, zo werkt creativiteit waarschijnlijk. Of misschien is het een gezamenlijk bewustzijn van alle heldere geesten die er ook waren. En fungeer ik op zo'n moment alleen maar als doorgeefluik.
Anderen zouden zeggen dat ik in een vorig leven al iets dergelijks heb gestudeerd. Ik weet het niet.
Oorzaak en gevolg en interdependentie van alles wat ontstaat en weer weggaat (dat is een van de dingen van de boeddhistische psychologie en er is een ander woord voor) dat onderschrijf ik geheel. Maar of het over levens heen gaat, dat weet ik nog niet. Daar hoop ik wel achter te komen.
De eerste korte retraite die ik deed, daar was ook een mevrouw uit Birma, en zij zei dat ik in een vorig leven had gemediteerd.
Hoe het ook zij. Heel veel domme opmerkingen kan ik ook maken. Dus het zal wel een wens zijn.
Natuurlijk zou ik dit niet moeten opschrijven. Het lijkt te gemakkelijk en tegelijkertijd kan in zo'n blog de reikwijdte geen recht gedaan worden. Als er meer tijd is, dan ga ik er op een andere manier over denken en schrijven.
En het ondoordachte nu, maar even met het excuus dat Hans Andreus biedt.
Duizelig van moeheid na het schrijven van letters schrijf ik weer letters en woorden en zinnen ik kan het niet helpen het schiet mij te binnen het schiet mij te binnen ik schrijf het maar neer.
(met dank aan Lucietheodora die me ooit dit gedicht op een mooie kaart stuurde.)
Vleermuis is op weg naar Den Bosch alwaar een nieuwe bazin zich over haar zal ontfermen. Ik heb allerlei dingen meegegeven die de overgang voor haar zouden kunnen verzachten: speeltjes, feromonen, catnip, krabplank, deken mee, eigen voer nog mee.
That will do.
Het meisje was heel blij. En ik wat minder toen ik Vleermuis in haar vervoersmand deed en ze klagelijk ging miauwen. Vervoerd worden is niet haar favoriete activiteit. Wat doe ik haar aan, dacht ik.
Ik overtuig mezelf ervan dat Vleermuis heel gelukkig zal worden in het studiootje in Den Bosch bij een aardige jongedame die nu al enorm dol is op Vleermuis en wel zeker heel goed voor haar zal zorgen.
Ze zei dat ze een keer wil komen mediteren, dat vind ik een prettig idee.
En nu, met verhuisdozen waarop Benno genoeglijk ligt te knorren, is opeens het huis een beetje leeg.
De zon breekt een beetje door.
Het is gedaan, er is een zorg minder.
Boekenselectie. Wat gaat er wel mee. Een paar dichtbundels. Een paar romans. Alle dhamma boeken. Kunst. Elementaire non-fictie.
Hans Andreus wordt ook wel de dichter van het licht genoemd. Op een regenachtige dag als dit, met momenteel een huis in chaos, een Vleermuis die waarschijnlijk een nieuw plekje heeft gevonden en een tetterende mind over het afstaan ter adoptie van de kat, kan een gedicht andere beelden tevoorschijn toveren.
Ik ervaar een knagend ongemak als het gaat over Vleermuis. Er is een non in Thailand die haar twee kinderen uiteindelijk achterliet vanwege haar keuzes. Het is een heldhaftige keuze die niet zo heeft gevoeld waarschijnlijk, omdat die dingen als noodzaak voelen, maar die kinderen zijn lang boos geweest. Logisch. Die kinderen zouden kunnen gaan mediteren.
Maar Vleermuis kan dat niet.
Conventionele hersenen en ultieme realiteiten. Het is wel een dilemma.
De keuzes die je maakt in de conventionele wereld, de woorden die je gebruikt, de erfenis ervan.
Met zachte hand naar een andere realiteit, die past in een westerse wereld. Het zal een vorm krijgen.
Deze blog past daar niet meer echt bij, lijkt me. Daar ga ik binnenkort mee stoppen of een andere vorm vinden. Een Dhammacari blog ofzo. Maar misschien wil ik straks als alles is opgeruimd alleen nog maar zitten.
Het opruimproject brengt nieuwe onverwachte dingen. Foto's uit Papua. Het brengt een beetje schaamrood op de kaken. Het is lang niet in mijn bewustzijn geweest. Het boek. Naar Papua ging ik om mijn geboortegrond te zien.Op zoek naar iets. Ik vond het er niet. Wat ik zocht was hier al.
En de bedoeling was om met een boek zicht te geven op en recht te doen aan de geschiedenis. Misschien gebeurt het nog een keer. Vertellen over hoe de Papua's in de steek gelaten zijn door de wereldbevolking, de VN, Kennedy, de Nederlandse overheid. Hoe ze overgeleverd werden aan de Indonesiërs. Ook vertellen over hoe het was voor de Nederlanders, dat ze er - weer - weg moesten.
Een mij onbekende man knoopte een gesprek aan op het vliegveld van Jayapura. Hij bleek Nederlands te spreken. Hij tilde mijn koffer van de band en ik moest achter hem aan lopen.
Hij ging namelijk vervoer regelen, informeerde hij me enthousiast.
Dat was de ontmoeting met Sam.
Klein, kordaat, een litteken over zijn wang, geboren in de Baliemvalei. De rest van de tijd samen opgetrokken. Hij als mijn gids, in een stad zonder straatnamen, hielp me de mensen te vinden die ik wilde spreken.
Papua wordt overheerst door Indonesiërs uit overbevolkte eilanden. De papua's worden er gediscrimineerd, nog immer moeten ze opletten wat ze doen. "Papua Merdeka", fluisterde Sam een keer in mijn oor, "vrij Papua". Hij keek schichtig om zich heen. Kippenvel. De Morgenster, de vlag van de Papua's, mag daar niet wapperen.
Na een paar dagen hadden we dominee Koibur gevonden. Een briefje onder zijn deur geschoven. De volgende dag werd ik gebeld in het hotel. Hij kwam wel even langs. Uren gesproken.
Toen ging ik naar zuster Marijke Werimon in Abepura. En zij zei, je moet met Lunia Nere gaan praten. En van Lunia hoorde ik het meest. Ze bleek gewerkt te hebben bij Piet Merkelijn.
Heel veel meegemaakt en ze vertelde me hoe het was geweest, wat er was gebeurd. Hoe van de ene op de andere dag iedereen weg was. Hoe er geen eten meer was, hoe de mannen werden doodgeschoten, hoe er geplunderd werd en hoe allerlei vreemdelingen de baantjes inpikten. Zij ging met de christelijke vrouwengroep avonden praten, Zo hielpen ze elkaar er doorheen. Ze is een keer in Nederland geweest.
Heb er met meer mensen gesproken. Lunia maakte de meeste indruk, ze was het eerlijkst. Het minst politiek. Alleen om haar al zou ik het boekproject weer moeten oppakken.
Ik hoop dat ik geen onverwachte foto's meer tegenkom. Het confronteert me met een vage belofte die ik nog niet heb ingelost.
Het schiet me te binnen dat ik Vivekananda in Lumbini vroeg om een dhammatalk te houden over 'ethical responsibility'. Die kon hij niet zomaar uit zijn mouw schudden, zei hij. Die zou ik te goed houden, beloofde hij me.
Ethical responsibility. In een boek, Analayo, wordt het heel kort aangestipt. Verder heb ik nog niets gevonden. Ik herinner me ook de beelden van Atlas, die de wereld op zijn schouders draagt. Zo'n beeld lost ook weer op.
Nog meer dozen met papieren aan het opruimen, eindeloos gekrabbel en af en toe een juweeltje. Een lezing, een folder. Opeens viel op zijn plek waar ik Anja Meulenbelt had ontmoet. Lang geleden, 8 maart 1993, een studiedag bij een Hogeschool, Nijmegen.
Irene en ik over een nieuw feminisme: rollen wij op de derde feministische golf het jaar 2000 in? Met vraagteken. Anja zat op de eerste rij. We vonden het vreselijk eng. Tijdens de borrel ná, veel gelachen. Zij vanwege haar gedachte dat wij haar als een andere generatie zagen en zij dus ouder werd en wij riepen dat we wel tegen haar opkeken.
Soms denk ik dat mijn generatie niet zoveel nieuws kon bedenken. Gebaande paden, andere schoenen.
Wij kozen voor een hooggehakte pump.
Als statement. Psychologisch is daar van alles over te zeggen.
Ben je vrij als je er zere voeten van krijgt?
Gelijkheidsdenken, differentiedenken, genderidentity.
Heb me er destijds in verdiept.
We hadden onderzoek gedaan onder de studenten en coryfeeën geïnterviewd.
We citeerden Hedy d'Ancona: "Ik noem mij niet zo, je bent het".
Philomena Essed: "Vanuit respect voor vrouwen en vertrouwen in de kracht van vrouwen".
Anja Meulenbelt: "Het gaat niet alleen om politieke strijd: de helft wordt thuis uitgevochten. Mijn boodschap: je poot stijf houden, dan wordt't anders. Moeten komende generaties zelf oplossen. Ik ga geïnteresseerd zitten toekijken."
En als eigen opdracht hadden we: de ruimte innemen/behouden die de voorvechters bevochten. Best lief.
En vanuit Savante: eraan bijdragen dat vrouwenstudies toegankelijk zou worden voor nieuwe generaties studenten, het onderzoek van vrouwen voor het voetlicht brengen, zorgen dat er meer vrouwelijke hoogleraren zouden komen.
Maar de meesten waren gewoon bezig met hun carrière.
Ik wilde de wetenschap in: Women & Health research.
Gedreven was ik.
En toch was er een vuur dat niet kon branden.
Een grote doos en tassen met foto's, briefjes, kaarten, trouwerijen, geboorteberichten, stervensberichten en andere zaken uitgeplozen. Het leven passeerde.
Met regelmaat werd ik verrast en geroerd. Beelden uit de herinnering bleken soms anders dan beelden van de foto's. Jonge gezichten, onschuldig en open, geliefden en vrienden, ontroerend. Heel lief. Nog een tas uit de Groningse tijd. Studiefeesten, teksten, jaarclub, roeiclub.
Gebeurtenissen. De start van Savante met een groot symposium in de jaren 90. Wat waren we er trots op. Surplus feestjes. Afstuderen. Het onderzoek, de collega's, de promotie.
Vakanties. Vele landschappen, bloemen, zeeën, steden.
En altijd mooie kaarten met teksten van Lucietheodora tussendoor.
De gezichten worden halverwege jaren 00 iets gestresster, er is meer pretentie, de last van middelbaar worden komt er aan, de verantwoordelijkheden van dan heftige banen ligt op de schouders.
En de foto's: er is 1 schoenendoos over.
Deze is gewoon leuk, Kroller Moller 2001,
vermoed ik.
En deze zijn eind jaren 90 gemaakt. Een lotusvijver van een hectare, vól met lotussen. De inspiratie voor een ontwerp voor een glas-in-lood raam. De lotus, een inspiratiebron.
De volgende vraag is: wat ga ik met al die agenda's en dagboeken doen.
Het is een vreemde tijd. Van een gewoon mens ga ik naar een soort thuisloos mens, maar dat klopt niet echt want thuisloos zal ik nooit meer zijn in mijn gevoel. En in letterlijke zin ben ik het nooit geweest.
In 1998 kwam ik op de Kromme Waal wonen. Het huis zelf heeft een rijke geschiedenis. En van de kale zolder maakte ik een leuk appartementje, er volgden in wisselende metrages nog twee verbouwingen.
Elke centimeter ken ik en is over nagedacht. Ik geloofde erin. Een ideaal was het. De woonplek past, het is op mijn formaat gemaakt, het is niet groot, het is niet klein, het is licht, smaakvol, eenvoudig en authentiek.
En straks behoort het mij niet meer toe. Er is een sutta die gaat over Ratthapala en die sutta hoorde ik in Lumbini en is me erg bijgebleven.
Het gaat over 4 leringen, 1) de wereld wordt weggevaagd en is onstabiel, 2) de wereld is zonder beschutting en zonder beschermer, 3) de wereld is zonder eigendom, men gaat heen en moet alles achterlaten en de vierde is de wereld is ontoereikend, onbevredigend, een slaaf van verlangen.
Alle vier vergaand en niet zonder andere contexten te doorgronden. Elk behulpzaam voor verschillende aspecten. Nummer 3 maakte me veel helder over hoe ik met mijn huis was omgegaan. Nummer 2 is niet kaal bedoeld, maar als je een wond hebt, kan niemand anders dan jij zelf dat voelen.
De retraite van twee weken geleden speelde zich af in een oord in bossen en heidevelden bij Havelte. Fijne plek. Op een ochtend liep ik buiten, de zon scheen, ik was in beoefening. Plotsklaps overzag ik het landschap. En wist dat het niet uitmaakte waar ik ben. I can be anywhere. Onthechting van plek. Van plaats.
Praktisch gezien is het ook allemaal erg logisch en goed. En toch voelt het vreemd. Misschien omdat het lijkt alsof ik moet treuren, maar er is geen treurnis. Integendeel.
Op 22 oktober is mijn appartement beschikbaar. Onbekend waar ik naar toe ga.
Vier vormen van meditatie deed ik op de BOS Boeddhadag in het EYE. Mijn 'eigen', 'mindfulness', Lojong en Big Mind.
De Vipassana werd begeleid door Jotika die op haar mooie precieze wijze iedereen o.a. de stilte liet ervaren.
In de mindfulness werd een bodyscan gedaan en verder niets verteld.
Lojong was een lezing door Ramo de Boer. Lojong werd 'het temmen van de geest' genoemd. Het is een vorm van compassietraining of liefdevolle vriendelijkheid aan de hand van acht verzen. Op twee werd wat verder in gegaan. Op de website van Ramo lees ik dat het ook via Tonglen als methode wordt beoefend in het Tibetaans boeddhisme.
Tonglen ken ik van Pema Chödron.
De verzen ga ik nog eens verder bestuderen want die geven weer een iets andere invalshoek. Maar echt praktisch werd het niet. Dus ik vraag me af of je dan niet beter Tonglen kan doen.
Metta meditatie deed ik o.a. in Thailand, met een reeks dhammatalks en meditatiebegeleiding van Ajahn Sujato, een Australische monnik, op mijn oren. Dat gaat ook via een bepaalde opbouw. Een serie van vele dagen op de tijd dat de Thaise sangha ging chanten. In Yangon was een Australische non die een jaar lang in Chang Myay Myaing metta meditatie had beoefend. Een inspiratie vond ik dat. Zij vertelde dat die dhammatalks super waren. En dat was ook zo.
Van een Nederlandse monnik, Maxim, had ik ongeveer 100 Gb aan dhammatalks, teksten en filmpjes kunnen kopiëren maar zoveel diskruimte had ik niet. Wat wel lukte, staat voor een belangrijk deel nog ongelezen en onbeluisterd op de schijf. Eerst verhuizen, uitruimen. Dan zal de tijd voor studie er zijn.
Dat brengt me bij de vierde meditatie van de dag.
Dat was Big Mind. Gretha Aerts deed dat. Ze bleek Zen sensei te zijn. Big Mind had ik ooit zelf geoefend uit een boekje en met een CD van Genpo. Maar ik vond het te psychologisch, het kwam me te gekunsteld over alsof het therapie was voor multiple personality disorder.
Maar in deze zitting met Gretha ging het er speels en vloeiend aan toe. Het is zo mooi om mensen aan het werk te zien die weten wat ze doen.
Of we even de stem van 'de onderzoeker' naar voren wilden brengen. Het gaat om een interne stem als één van de vele interne stemmen die we kunnen kennen, en alle kwaliteiten die daarbij horen. Enthousiast riep ik dingen mee over de kwaliteiten van de onderzoeker, energie gevend, enthousiast, begeesterd etc. Van daaruit gingen we naar de 'gevaren' van te veel onderzoek. Hoe te veel enthousiasme de rust niet bevordert. En of er dan een andere stem ook is, in dit geval de niet-onderzoeker, die het wel even genoeg vindt. Als die stem er mag zijn, dan kan er vrede en tevredenheid ontstaan. Ik werd op slag rustiger.
En verder herkende ik iets in haar. Dat is ook altijd prettig.
Nu moet ik nog wel er even over nadenken hoe Big Mind zich verhoudt tot Vipassana.
Niet dus eigenlijk, denk ik.
Want in de Big Mind zit juist identificatie met de stemmen of persona's. In de Vipassana gaan we naar de elementen, geen identificatie. Maar wat ik wel vond werken is dat al die verschillende persona's er mogen zijn. Laten zijn wat er is. Het maakt wel helderder en laat zien wáár je je mee identificeert en met wat minder. Die laatste zijn beduidend minder aanwezig. Het zijn paren. Het sterkt onderscheidingsvermogen. Dat kan behulpzaam zijn.
Het is precies één jaar geleden dat ik in het vliegtuig naar Nepal stapte.
Is er iets veranderd in dat jaar?
Afgelopen maandag vertelde ik voor de tweede keer aan een groep mensen over de retraite periode. Een kleiner groepje, directer in hun vraagstelling: Wat heeft het mij gebracht?
Ik heb geantwoord dat mijn gemoed lichter is geworden, dat de scherpe kantjes er af zijn, dat ik vrolijker ben, meer kalmte, meer plezier heb, meer een steunpilaar ben voor mezelf en voor anderen. Alles waar, maar toch niet een essentie.
Eigenlijk wel mooi zit ik opeens te denken. Na een jaar blijk ik aangekomen bij de no-inner-core van het spirituele pad. Misschien is het belangrijkste niet dáár gebeurd, maar is juist hier de verbinding met of de acceptatie over de omvattendheid van een spiritueel pad ontstaan.
Daar zijn wel andere woorden voor te vinden. Maar er is niet meer zoveel te zeggen lijkt me.
Het zal zich wijzen.
('De speed of trust' moet ik aan denken. Maar ja, dat is een management boek, en die heb ik allemaal op bol.com gezet.)
'No inner core' is een verhandeling van U Silananda over anatta waarbij vergissingen erover ook worden besproken.
De term spreekt mijn psychologische brein aan.
Met het woord 'ziel' heb ik nooit zoveel gehad. Bij het woord 'ego' moest ik altijd aan narcisme denken en bij het woord 'zelf' aan een entiteit die met 'zelfbeeld' te maken heeft en vooral door de buitenwereld wordt geschapen: Je bent dit of dat, want je bent het altijd al geweest. "Je houdt toch van appels?" Als je nee zegt, dan is de reactie. "Ja maar, vroeger hield je van appels". En vaak implicerend: "je bent gek omdat je niet meer van appels houdt."
Maar dat is niet de issue.
Bij het denken aan geen interne kern, passen de boundless states, conditioneringen die oplossen, de gedachten over onbegrensd bewustzijn.
Het gaat over spiritualiteit.
De kern is een spirituele kern. Het pad is een spiritueel pad.
En de context van mijn pad is het Theravada Boeddhisme. Dat is 2500 jaar oud. Ik zie nu andere paden van spirituele ontwikkeling, explicieter, westerse. Veel nauwer ook, zonder context. Zonder context vind ik het minder betekenisvol. De context van het Theravada Boeddhisme is rijk, is gegrondvest en door daarin met een kritisch oog vertrouwen te hebben vermijd je hypes en goeroes met een hobby of narcistische betweters.
Het pad zelf is aards, met twee voeten op de wereld het juiste doen en laten. Eerlijk naar binnen en naar buiten. Oude rommel opruimen, onheilzame conditioneringen zien en laten oplossen. Geen nieuwe troep naar binnen laten. Ruimte laten aan en creëren voor het heilzame. Ook als het heilzame soms angst kan oproepen omdat het niet begrepen wordt. Soms is moed nodig om heilzame acties te doen. En ontvangen is ook heel moeilijk soms.
Mij vereenzelvigen met spiritualiteit is een grote stap. Een zevenmijls pas uit de onwetendheid.
Toen ik begon in de wetenschap werd vakkundig mijn neiging tot niet-evidence-based interventies, de nek om gedraaid. Als ik mijn promotor zou tegenkomen en vertellen waar ik mee bezig ben, zou hij me vago noemen. Als je in een omslagpunt zit in inzichten is dat niet goed.
Nu zou het niet meer erg zijn.
Hetzelfde geldt voor andere denkkaders die inperkend denken, zoals de psychoanalyse. Het beperkende van de klassieke psychoanalyse lijkt me een oorzaak-gevolg keten die maar één oorzaak kent.
Maar het allerbelangrijkst is het hart, de zuiverheid van de ruimte. Altijd terug naar binnen en vergissingen toegeven. Op de blaren zitten. Ook al hebben sommige vergissingen vele jaren geduurd. Ook al voelen die jaren soms als verloren en als dwaling. Ook al weet je dat er op dat moment niks anders was.
Is er misschien iets, wat er niét mag zijn? spiegel ik de groep soms voor.
Vandaag start er een zelfstudie groep in de Abhidhamma, de klassieke boeddhistische psychologie. Ik ben een van de studenten en zal tegelijkertijd met een collega het proces en de randvoorwaarden in de gaten houden. We gebruiken een lezingencyclus van U Silananda. Die bracht ik mee uit Yangon.
Ashin Punnya, een Koreaanse monnik met wie ik een aantal keren uitgebreid sprak en die bezig is met zijn phd aan de Theravada University, vertelde dat de lezingen heel goed zijn.
Op internet zoek ik nog meer info over U Silananda. En ik stuit op weer een enorme schatkist. No Inner Core, is een boekje van U Silananda. Het gaat over Anatta, maar natuurlijk ook over Anicca en Dukkha.
De titel sluit helemaal aan bij ervaringen en ideeën. Hier gaat het om! dit is het hart van het verschil tussen westerse en oosterse psychologie. Anatta als geen innerlijke kern. No-soul, no-self, no-ego; zo wordt het ook wel beschreven. Maar als je denkt aan geen innerlijke kern, dan komt het overeen met de boundless states en een open bewustheid die bereikt wordt door opmerkzaamheid en het uiteenvallen van conditioneringen. Het sluit naadloos aan bij de overdenkingen over conciousness en spiritualiteit. Het pad is naast veel andere dingen, ook een spiritueel pad is. Of waarschijnlijk zelfs hoofdzakelijk.
Zie deze foto, deze man, zonder inner core. Zie de milde wijsheid, de sereniteit. De innerlijke stilte.
Hij ziet er niet uit alsof er in zijn innerlijk gevechten, verlangens, afkeren en twijfels afspelen.
Als ik deze foto zie, kan ik niet anders dan glimlachen in diep respect.
Het komt in drieën. Dukkha gaat ook weer voorbij. En dan komt er weer iets anders.
Mijn ogen dwaalden onwillekeurig naar de titel van het boek dat de jongeman, die naast mij in de trein zat, aan het lezen was. Mijn hoofd boog licht naar voren. Er was nog niks doorgedrongen. De jongeman boog het kaft naar me toe zodat ik het beter kon zien.
'De biologie van de overtuiging' door Bruce Lipton.
Ik dacht aan een soort managementboek.
Dat was het niet.
Lipton is celbioloog. Hij schrijft: 'De overtuiging dat we broze biochemische machines zijn die door genen worden bestuurd maakt plaats voor het inzicht dat we krachtige scheppers van ons leven zijn en van de wereld waarin we leven.'
De jongeman ging mij spontaan uitleggen waar het boek over gaat; niet DNA maar het celmembraan bepaalt welke informatie wordt verwerkt. Ook lege cellen verwerken informatie, in het boek staan allerlei voorbeelden daarvan. Dat is belangrijk.
We raakten verder in gesprek, hij studeert natuurgeneeskunde in Bloemendaal. Ik vertelde waar ik mee bezig ben en gedachten over bewustzijn. En hij noemde het boek van Pim van Lommel: Oneindig bewustzijn. Pim van Lommel is cardioloog en heeft in the Lancet zijn onderzoek naar bijna-dood ervaringen gepubliceerd gekregen. Dat betekent dat het heel goed onderzoek is.
"Volgens Van Lommel kan bewustzijn ook buiten het lichaam plaatsvinden; hij stelt dat het bewustzijn eindeloos is en dat het lichaam het bewustzijn beperkt. Hij geeft hierbij aan dat onze hersenen waarschijnlijk niet de producenten zijn van het bewustzijn, maar de ontvangers van het oneindige bewustzijn." Dit lees ik op internet als ik thuisgekomen ben. Zo fijn, precies waar ik mee bezig ben, mijn eigen ideeën bevestigend.
De jongen in de trein was bezig zijn scriptie voor te bereiden over bewustzijn en noemde werk van Gradus van Florestein, een transpersoonlijk psychiater. Bij transpersoonlijk moet je denken aan iets dat uitstijgt boven dat wat zich tussen personen afspeelt. Van Florestein blijkt een grondlegger van o.a. familie-opstellingen. Een werkwijze waar ik meerdere enthousiaste en verbaasde reacties over heb gehoord.
Cari is een pali woord. Ik zoek het nog een keer op, wat het betekent. Want ik ben zoekend.
Cari: acting, practising, living, behaving. Walking, living, acting.
Dan betekent Dhammacari dus:
Living the Dhamma. Walking the Dhamma. Acting the Dhamma. Practicing the Dhamma.
De Pali text society zegt dat de context van het woord cari te vinden is in J ii. 133. Dat is mooi maar ik kan geen boek vinden dat begint met J. Of is het een sutta. En wat zou ik daar dan lezen.
Na enig speurwerk vind ik in de Tipitaka, the Pali Canon, in de Kudhakka Nikaya, the collection of little texts, de Jataka.
Maar de verwijzing klopt niet. In het tweede boek zit geen 133 en in het eerste zit wel 133 en die gaat over een bodhisatva die in een eerder leven een vogel was geweest en later een koningsvogel. En wedergeboren omdat hij op tijd besloot dat het ergens gevaarlijk was en een ander plekje ging zoeken. Het was een les aan een monnik die zijn regenretreat verdeed door er op te wachten dat anderen zijn hutje zouden repareren. Hij kwam bij de Boeddha die hem uitkafferde omdat zijn meditatie om die domheid niet vooruitgekomen was.
Niks geen wandelaar, geen cari.
Ondertussen balkon geschilderd, ik moet nu echt gaan opruimen, huis in de verhuur zetten, een plekje vinden, hopen dat er iets opkomt voor de katten.
Een oefening in geduld en in vertrouwen. Het valt me zwaar. Laat ik maar rustig door wandelen.
Met moment-to-moment awareness.
Vandaag staat voor het eerst na mijn verblijf in den verre Bach op. Cellist Pierre Fournier speelt cellosuites.
Muziek die me, vreemd genoeg, in Bali brengt.
Bij een strandtentje vroeg ik een jongeman de cd op te zetten. Het paste niet daar, krontjong muziek was beter, maar mijn oren snakten naar Bach nadat ik al weken had gereisd, o.a. in Papua.
Bach ontroerde en vervulde me. Bach bracht rust en hielp de gedachten te ordenen.
Ook daar op dat strand. Het was in gezelschap van een vriendin wier oren ook iets vertrouwds wilden horen.
Deze vriendin heeft me misschien voor het eerst in contact gebracht met Annica, impermanence, tijdelijkheid, vergankelijkheid, veranderlijkheid.
Ooit nodigde zij me uit om Wagner's Ring des Nibbelungen te komen beluisteren.
Naar Wagner wilde ik nooit, omdat die man zo fout was geweest in de oorlog. Maar door haar zette ik me daar overheen en kwam ik in contact met de muziek van Wagner.
De Ring gaat over de onverenigbaarheid van macht en liefde.
Dat Wagner daar een opera over maakte is verbazingwekkend. Ook dat hij er ooit over droomde om een opera te maken over Boeddha. Uiteindelijk heeft een ander, Jonathan Harvey, over deze droom een opera gemaakt: 'Wagner Dream'. De opera over Boeddha moet er dus nog komen. In de Ring echter, lijk ik er iets van terug te zien.
De vriendin, een alt, zong Erda. Erda is de moedergodin van de goden. Erda waarschuwt Wotan om niet voor het Rijngoud te gaan.
"Luister", zingt ze op onnavolgbare wijze. "Luister."
"Höre".
"Alles was ist endet."
(Filmpje, ongeveer na 3.15 min, niet vriendin maar 't lijkt er wel op.)
Annica.
Het is vaak bij me teruggekomen toen ik in retraite was. Met grote gebaren vertelde ik het de leraar, proberend het imposante en verpletterende van de uitvoering over te brengen. Hij lachte, oefende geduld uit, en vertelde dat familieleden ook into opera waren.
Gister was ik in dialoog op een eendagsretraite met P. We deden 'Insight Dialogue'. Vipassana, inzichtsmeditatie, in dialoog. De retraite van de afgelopen week bracht bijzondere ervaringen en ik merkte dat ik die wilde vasthouden of op zijn minst nog eens beleven.
In de dialoog zag ik het.
Dat anicca en anatta niet zonder elkaar kunnen. Dat anicca niet kan bestaan zonder anatta. Omdat atta annica niet kan verdragen. Omdat atta ego is, zelf is. En zelf wil vervuld worden en houden wat goed is.
"Be an island to yourself", zei de Boeddha. Het kwam op en ik zei het tegen P. Daarin valt alles samen, een eiland klinkt afgegrensd, maar het is juist het onbegrensde dat maakt dat er een eiland is. De boundless states. Daar zit de onthechting in. En daarin treedt de ontspanning op want daarin overstijg je jezelf.
En dat is alles wat er is.
Words, words words, verzucht ik. Momenten die niet in woorden te vatten zijn. Alleen doorgaande beoefening maken dat het eigen wordt. Nooit altijd aanwezig. Ik prijs me gelukkig met de voorbeelden die ik inmiddels heb mogen meemaken.
P en ik deden nog een paar keer "anicca", met veel plezier. A sweet memory, zou Vivekananda zeggen.
Nu is ze weer naar de VS.
De titel van deze blog lijkt nergens op te slaan. Toch laat ik 'm maar even staan.
Nou ben ik opeens onafhankelijk voorzitter van een regionale cliëntenraad in de ouderenzorg. Ik ging er een beetje van uit dat onafhankelijk onpartijdig betekende. Maar dat was niet de bedoeling.
Onafhankelijk betekent niet betaald worden door de opdrachtgever.
Dat wist ik natuurlijk, ik heb zo mijn redenen voor dit vrijwilligersbaantje, maar ik kreeg toch een beetje het gevoel onafhankelijk te zijn. Onpartijdig dus.
Het was leuk om aan de andere kant van de tafel te zitten. Ik zag de directeur zijn best doen en ik zag de cliëntenraad kritisch zijn. Laat ik iedereen eens complimenteren voor hun inzet, dacht ik.
Het werkte. Opeens ging de lucht open. Het werd een samenwerkende avond.
