This is

Al een paar keer heb ik het geprobeerd: te stoppen met deze blog.
En nu zet ik even door: dit is de laatste blog. In ieder geval tot eind van het jaar.

Tegen het eind van het jaar zal ik mogelijk de blog weer oppakken, als ik mogelijk weer op reis ga.
Mogelijk ga ik iets bedenken om een openbaar iets te maken, wat inhoudelijker is en mogelijk een discussieforum biedt met een duurzaamheidskarakter. Doordat ik me inhoudelijk op verschillende terreinen ga bezighouden, weet ik nog niet wat de vorm en inhoud zal zijn.

Tot besluit voor jullie deze wens die ik vandaag vanuit Kathmandu kreeg:

Good luck, may all Buddha's and great people live in your head and heart. 


Met mettta van Reenske

Namen

Vandaag kreeg ik weer de vraag waar ik ben. Of ik verlicht ben bedoelt men. Het werd gevraagd door iemand die net op retraite is geweest, een briljante jongeman, eager to learn, en even bang om te leren als ik dat soms kon zijn. Leren is soms eng als je vermoedt dat nieuwe inzichten consequenties kunnen hebben voor dingen die je voordien als waar hield. Of voor 'zeker weten' onmogelijk dus.

Diezelfde jongeman vroeg me of ik non ging worden. En iemand anders vroeg me vandaag of ik yogi ben.
Een jaar geleden had ik daar wezensvreemd van op gekeken. Nu niet. Ik weet het niet. We zullen zien.
De consequentie is heel groot. Zelf een kaal hoofd zie ik niet zitten, maar bij anderen vind ik het een prettig gezicht. Sommige nonnen en monniken roepen een heel rustig gevoel op. En hoewel ik denk nooit non te worden, lonkt renunciation. In westerse vorm, hoe die ook zal zijn. Daar ga ik binnenkort met een aantal mensen over praten. Ik weet niet zo goed wat de Nederlandse woorden er voor zijn.

De eerste week in Lumbini vorig jaar, stelde ik een vraag in de dhammatalk. Achteraf schaamde ik me dood, want ik wist helemaal niet hoe dat zat met een boeddhist worden, maar er gebeurde ook iets anders.
Want ik merkte op, 'I can understand that your name doesn't fit anymore', die woorden gingen een gevoel vooruit.

En nu zit ik te hannesen met namen.
Mijn eerste naam is voor Engelstaligen een ramp om uit te spreken. Ik leg nu steeds vaker uit dat het een afkorting is, en dan gaat er soms wel een belletje rinkelen.
De puntjes zijn voor velen onhandig. Zonder puntjes vind ik het niet mij. Verder wordt op internet een ë vaak een a of een streepje, in internet adressen kan ik het überhaupt niet gebruiken.

"What's in a name", kan ik denken.

En er zijn ook boeddhisten die met 0 of x ondertekenen, wat ik nogal ostentatieve overdreven anatta (non-self) vind die geen anatta kan zijn, volgens mij.

En Reenske is wel een naam die wat makkelijker uit te spreken is, ook een beetje een geuzennaam, want ik ben vernoemd naar mijn tante.
Mijn tante was een voorbeeld voor mij. Ze moedigde mijn nieuwsgierigheid aan. En als humaniste van het vroege uur stond ze ergens voor. Een moedige tante. Onverschrokken soms. Tante Reenske zou me in dit proces misschien niet begrijpen maar wel heel serieus nemen. Mijn eerste naam is een vernoeming naar mijn Indische grootmoeder. Mijn tweelingzus is naar mijn moeder vernoemd, die naar haar moeder is vernoemd.

Ik laat het maar even zo.

Dhamma dus

Vreemd is het toch als iets steeds onder je handbereik ligt, maar je ziet er overheen of langsheen of wat dan ook.
Je ziet het pas als je het door hebt, zou Johan Cruyf zeggen.

Deze tekst hieronder omdat het een heldere en relatief compacte tekst is. Dus als iemand zich afvraagt waar ik mee bezig ben: ik ben bezig met een gradual training. Dat vind ik mooi verwoord, omdat dat precies is waar het om draait. Zuiveren is een gradueel proces, en af en toe stap je weer in de modder of moet het stof uit de kleren geklopt worden.


A Gradual Training

The Dhamma, the truth taught by the Buddha, is uncovered gradually through sustained practice. The Buddha made clear many times that Awakening does not occur like a bolt out of the blue to the untrained and unprepared mind. Rather, it culminates a long journey of many stages:[1]

Just as the ocean has a gradual shelf, a gradual slope, a gradual inclination, with a sudden drop-off only after a long stretch, in the same way this Doctrine and Discipline (dhamma-vinaya) has a gradual training, a gradual performance, a gradual progression, with a penetration to gnosis only after a long stretch.

— Ud 5.5

Monks, I do not say that the attainment of gnosis is all at once. Rather, the attainment of gnosis is after gradual training, gradual action, gradual practice. And how is there the attainment of gnosis after gradual training, gradual action, gradual practice? There is the case where, when conviction has arisen, one visits [a teacher]. Having visited, one grows close. Having grown close, one lends ear. Having lent ear, one hears the Dhamma. Having heard the Dhamma, one remembers it. Remembering, one penetrates the meaning of the teachings. Penetrating the meaning, one comes to an agreement through pondering the teachings. There being an agreement through pondering the teachings, desire arises. When desire has arisen, one is willing. When one is willing, one contemplates. Having contemplated, one makes an exertion. Having made an exertion, one realizes with the body the ultimate truth and, having penetrated it with discernment, sees it.

— MN 70

The Buddha's teachings are infused with this notion of gradual development. His method of "gradual instruction" (anupubbi-katha), which appears in various forms in countless suttas, always follows the same arc: he guides newcomers from first principles through progressively more advanced teachings, all the way to the fulfillment of the Four Noble Truths and the full realization of nibbana:

Then the Blessed One, having encompassed the awareness of the entire assembly with his awareness, asked himself, "Now who here is capable of understanding the Dhamma?" He saw Suppabuddha the leper sitting in the assembly, and on seeing him the thought occurred to him, "This person here is capable of understanding the Dhamma." So, aiming at Suppabuddha the leper, he gave a step-by-step talk, i.e., a talk on giving, a talk on virtue, a talk on heaven; he declared the drawbacks, degradation, & corruption of sensual passions, and the rewards of renunciation. Then when he saw that Suppabuddha the leper's mind was ready, malleable, free from hindrances, elated, & bright, he then gave the Dhamma-talk peculiar to Awakened Ones, i.e., stress, origination, cessation, & path. And just as a clean cloth, free of stains, would properly absorb a dye, in the same way, as Suppabuddha the leper was sitting in that very seat, the dustless, stainless Dhamma eye arose within him, "Whatever is subject to origination is all subject to cessation."

— Ud 5.3

At each stage of this "gradual training" (anupubbi-sikkha), the practitioner discovers a new and important dimension of the law of cause-and-effect — kamma, the cornerstone of Right View. It is thus a very useful organizing framework with which to view the entirety of the Buddha's teachings.

The gradual training begins with the practice of generosity, which helps begin the long process of weakening the unawakened practitioner's habitual tendencies to cling — to views, to sensuality, and to unskillful modes of thought and behavior. This is followed by the development of virtue, the basic level of sense-restraint that helps the practitioner develop a healthy and trustworthy sense of self. The peace of mind born from this level of self-respect provides the foundation for all further progress along the path. The practitioner now understands that some kinds of happiness are deeper and more dependable than anything that sense-gratification can ever provide; the happiness born of generosity and virtue can even lead to rebirth in heaven — either literal or metaphorical. But eventually the practitioner begins to recognize the intrinsic drawbacks of even this kind of happiness: as good as rebirth in wholesome states may be, the happiness it brings is not a true and lasting one, for it relies on conditions over which he or she ultimately has no control. This marks a crucial turning point in the training, when the practitioner begins to grasp that true happiness will never be found in the realm of the physical and sensual world. The only possible route to an unconditioned happiness lies in renunciation, in turning away from the sensual realm, by trading the familiar, lower forms of happiness for something far more rewarding and noble. Now, at last, the practitioner is ripe to receive the teachings on the Four Noble Truths, which spell out the course of mental training required to realize the highest happiness: nibbana.

Many Westerners first encounter the Buddha's teachings on meditation retreats, which typically begin with instructions in how to develop the skillful qualities of right mindfulnessand right concentration. It is worth noting that, as important as these qualities are, the Buddha placed them towards the very end of his gradual course of training. The meaning is clear: to reap the most benefit from meditation practice, to bring to full maturity all the qualities needed for Awakening, the fundamental groundwork must not be overlooked. There is no short-cutting this process.

Here is the Buddha's six-stage gradual training in more detail:

1. Generosity (dana)
2. Virtue (sila)
   • The 5 Precepts
   • The 8 Precepts
   • The 10 Precepts
   • Uposatha observance days (including this year's calendar of Uposatha days)
3. Heaven (sagga)
   • The Thirty-one Planes of Existence
4. Drawbacks (adinava)
5. Renunciation (nekkhamma)
6. The Four Noble Truths (cattari ariya saccani)
   1. The Noble Truth of Dukkha (dukkha ariya sacca)
      • Dukkha
      • The round of rebirth (samsara)
   2. The Noble Truth of the Cause of Dukkha (dukkha samudayo ariya sacca)
      • Craving (tanha)
      • Ignorance (avijja)
   3. The Noble Truth of the Cessation of Dukkha (dukkha nirodho ariya sacca)
      • Nibbana
   4. The Noble Truth of the Path Leading to the Cessation of Dukkha (dukkha nirodha gamini patipada ariya sacca) — The Noble Eightfold Path. The Commentaries group the eight path factors into three divisions:

      Discernment (pañña):

      • 1. Right View (samma-ditthi)
        • Intentional action (kamma)
        • Admirable friendship (kalyanamittata)
      • 2. Right Resolve (samma-sankappo)

      Virtue (sila):

      • 3. Right Speech (samma-vaca)
      • 4. Right Action (samma-kammanto)
      • 5. Right Livelihood (samma-ajivo)

      Concentration (samadhi):

      • 6. Right Effort (samma-vayamo)
      • 7. Right Mindfulness (samma-sati)
      • 8. Right Concentration (samma-samadhi)
        • Jhana

Notes

1.

Countless students over the centuries have invested their time and energy grappling with the question, "Is Enlightentment 'sudden' or is it 'gradual'?" These and other passages from the Canon make the Buddha's own view on the matter quite clear: The mind develops gradually, until it is ripe to make that sudden leap to Awakening.

Dhammacari II

Een tijdje geleden schreef ik een blog, die heette Dhammacari. Mijn boeddhistische naam. Ik was op zoek naar het woord cari.
En nu, tot groot enthousiasme, realiseer ik me dat het natuurlijk om de dhamma draait.
Living the Dhamma, Walking the Dhamma, practicing the Dhamma.

Wat betekent Dhamma? Daar worden vaak meerdere dingen onder verstaan. Zoals ik het begreep was een betekenis 'de leringen van de Boeddha' (all inclusive, met alles erop en eraan) en een andere de dingen zoals ze zijn.

Gisteravond zag ik een filmpje van Bhante Vilamaramsi. The truth, zei hij. En toen ging er wat rollen.

Living the truth, walking the truth, practicing the truth. Is het niet wat erg veel van het goede om dat als opdracht en uitdaging te zien? Natuurlijk veel, maar het past wel. Er is een diepe blijdschap over aan het ontstaan, want de betekenis van truth is voor mij betekenisvol. Mijn leven lang op zoek naar de truth geweest. Ik heb hem niet en toch is die er.
Een veld met rulle aarde.

En dat ga ik op een ander moment nog een keer uitleggen. Op een andere plek, op een andere blog, denk ik nu.

En nu voel ik mezelf in een kuil van de dhamma zakken.

Hoe mooi kan het nog worden!

51

Een jaar geleden werd ik 50 jaar. Zittend op een kussen in Lumbini.
En nu is het een jaar verder. Eén jaar van buitengewone ervaringen en de gevolgen aanvaarden en aangaan van life-changing decisions en events.

Op 5 mei was dit jaar Vesak. Tijdens het opruimen kwam ik het papier tegen waarop Dhammacari staat, en dat aangeeft dat ik formeel toevlucht tot de Boeddha, Dhamma en Sangha nam.Vandaag zag ik op de website van Sangha Metta mooie teksten die het toelichten.
Lucietheodora was er bij in Amsterdam. De ceremonie was niet dat je denkt, hier wordt een betekenisvol moment gemarkeerd. Dat zal volgend jaar wel anders zijn.
En uiteindelijk gaat het om de betekenis die het voor jezelf heeft en die je er zelf aan geeft. Elke dag overnieuw.

En omdat ik gister jarig was, en omdat alles op zijn plek valt, heb ik mezelf een mooi kado gegeven: de Majjhima-Nikaya, het eerste deel van de verzameling van middellange leerredes, in het Nederlands.
Vivekananda citeerde steeds, noemde de sutta's, en al die afkortingen staan in een schriftje. En zo langzamerhand kan ik ze gaan opzoeken en de aantekeningen van elke avond gedurende tweeëneenhalve maand nog eens nalezen.
Onder andere.

Bhante Vimalaramsi

Gisteravond zag ik een filmpje van Bhante Vilamaramsi. The truth, zei hij. En toen ging er wat rollen.

Hobby

Het huis is bijna klaar. Na een aantal lekkages ziet het er weer strak uit. Ik houd van klussen. De dakgoten zijn morgen aan de beurt. In een ander leven word ik architect of bouwkundige, of dat ben ik al geweest.
Ik kan ook zeggen dat het in de familie zit. Mijn grootvader van moeders kant hobby-de er bij als architect. Hij heeft het zwembad in Malang ontworpen. Het schijnt nog te bestaan.


Op internet vond ik dit plaatje uit de collectie van het Tropenmuseum. Openbaar zwembad te Malang, 1930 staat er bij.
Mijn moeder maar eens vragen, die zou er dan gezwommen moeten hebben.

Ik denk niet dat dit het is. Maar zo in de verte zou je met enige fantasie 'uleborden' kunnen herkennen die in de nok van Friese boerderijen geplaatst worden.

Mijn lieve moeder zegt achteloos, ach nee, dat is van er voor, toen zaten wij nog in Semarang. Ze haalt een boek te voorschijn waar het juiste zwembad in staat. Een 50 meter bad. Met op de achtergrond een vulkaan.

Het schiet mij te binnen

In de studiegroep Abhidhamma (boeddhistische psychologie) wisselden we uit over onheilzame citta's (een citta is een - kort - bewustzijnsmoment, niet perse bewust, niet geproduceerd door zelf maar het is er).
Soms denk ik dat ik het begrijp en het volgende moment ben ik het spoor bijster.

En toch is er dat vreemde gevoel dat ik het al weet, dat er ergens een knop zit en als er op wordt gedrukt dan ratel ik er metaforen uit waar ik dan achteraf wel verrast over ben.
Dat is waarschijnlijk het onbewust combineren van allerlei informatie die je al eerder hebt opgedaan, althans, zo werkt creativiteit waarschijnlijk. Of misschien is het een gezamenlijk bewustzijn van alle heldere geesten die er ook waren. En fungeer ik op zo'n moment alleen maar als doorgeefluik.

Anderen zouden zeggen dat ik in een vorig leven al iets dergelijks heb gestudeerd. Ik weet het niet.
Oorzaak en gevolg en interdependentie van alles wat ontstaat en weer weggaat (dat is een van de dingen van de boeddhistische psychologie en er is een ander woord voor) dat onderschrijf ik geheel. Maar of het over levens heen gaat, dat weet ik nog niet. Daar hoop ik wel achter te komen.
De eerste korte retraite die ik deed, daar was ook een mevrouw uit Birma, en zij zei dat ik in een vorig leven had gemediteerd.

Hoe het ook zij. Heel veel domme opmerkingen kan ik ook maken. Dus het zal wel een wens zijn.

Natuurlijk zou ik dit niet moeten opschrijven. Het lijkt te gemakkelijk en tegelijkertijd kan in zo'n blog de reikwijdte geen recht gedaan worden. Als er meer tijd is, dan ga ik er op een andere manier over denken en schrijven.
En het ondoordachte nu, maar even met het excuus dat Hans Andreus biedt.

Duizelig van moeheid na het schrijven van letters
schrijf ik weer letters en woorden en zinnen
ik kan het niet helpen het schiet mij te binnen
het schiet mij te binnen ik schrijf het maar neer.

(met dank aan Lucietheodora die me ooit dit gedicht op een mooie kaart stuurde.)

Ont-Vleermuizen

Vleermuis is op weg naar Den Bosch alwaar een nieuwe bazin zich over haar zal ontfermen. Ik heb allerlei dingen meegegeven die de overgang voor haar zouden kunnen verzachten: speeltjes, feromonen, catnip, krabplank, deken mee, eigen voer nog mee.
That will do.

Het meisje was heel blij. En ik wat minder toen ik Vleermuis in haar vervoersmand deed en ze klagelijk ging miauwen. Vervoerd worden is niet haar favoriete activiteit. Wat doe ik haar aan, dacht ik.

Ik overtuig mezelf ervan dat Vleermuis heel gelukkig zal worden in het studiootje in Den Bosch bij een aardige jongedame die nu al enorm dol is op Vleermuis en wel zeker heel goed voor haar zal zorgen.
Ze zei dat ze een keer wil komen mediteren, dat vind ik een prettig idee.

En nu, met verhuisdozen waarop Benno genoeglijk ligt te knorren, is opeens het huis een beetje leeg.
De zon breekt een beetje door.
Het is gedaan, er is een zorg minder.

Adoptie

Boekenselectie. Wat gaat er wel mee. Een paar dichtbundels. Een paar romans. Alle dhamma boeken. Kunst. Elementaire non-fictie.

Hans Andreus wordt ook wel de dichter van het licht genoemd. Op een regenachtige dag als dit, met momenteel een huis in chaos, een Vleermuis die waarschijnlijk een nieuw plekje heeft gevonden en een tetterende mind over het afstaan ter adoptie van de kat, kan een gedicht andere beelden tevoorschijn toveren.

Ik ervaar een knagend ongemak als het gaat over Vleermuis. Er is een non in Thailand die haar twee kinderen uiteindelijk achterliet vanwege haar keuzes. Het is een heldhaftige keuze die niet zo heeft gevoeld waarschijnlijk, omdat die dingen als noodzaak voelen, maar die kinderen zijn lang boos geweest. Logisch. Die kinderen zouden kunnen gaan mediteren.
Maar Vleermuis kan dat niet.

Conventionele hersenen en ultieme realiteiten. Het is wel een dilemma.
De keuzes die je maakt in de conventionele wereld, de woorden die je gebruikt, de erfenis ervan.

Met zachte hand naar een andere realiteit, die past in een westerse wereld. Het zal een vorm krijgen.

Deze blog past daar niet meer echt bij, lijkt me. Daar ga ik binnenkort mee stoppen of een andere vorm vinden. Een Dhammacari blog ofzo. Maar misschien wil ik straks als alles is opgeruimd alleen nog maar zitten.

Stilte

Niks maakt me.

Lunia

Het opruimproject brengt nieuwe onverwachte dingen. Foto's uit Papua. Het brengt een beetje schaamrood op de kaken. Het is lang niet in mijn bewustzijn geweest. Het boek. Naar Papua ging ik om mijn geboortegrond te zien.Op zoek naar iets. Ik vond het er niet. Wat ik zocht was hier al.

En de bedoeling was om met een boek zicht te geven op en recht te doen aan de geschiedenis. Misschien gebeurt het nog een keer. Vertellen over hoe de Papua's in de steek gelaten zijn door de wereldbevolking, de VN, Kennedy, de Nederlandse overheid. Hoe ze overgeleverd werden aan de Indonesiërs. Ook vertellen over hoe het was voor de Nederlanders, dat ze er - weer - weg moesten.

Een mij onbekende man knoopte een gesprek aan op het vliegveld van Jayapura. Hij bleek Nederlands te spreken. Hij tilde mijn koffer van de band en ik moest achter hem aan lopen.
Hij ging namelijk vervoer regelen, informeerde hij me enthousiast.
Dat was de ontmoeting met Sam.
Klein, kordaat, een litteken over zijn wang, geboren in de Baliemvalei. De rest van de tijd samen opgetrokken. Hij als mijn gids, in een stad zonder straatnamen, hielp me de mensen te vinden die ik wilde spreken.

Papua wordt overheerst door Indonesiërs uit overbevolkte eilanden. De papua's worden er gediscrimineerd, nog immer moeten ze opletten wat ze doen. "Papua Merdeka", fluisterde Sam een keer in mijn oor, "vrij Papua". Hij keek schichtig om zich heen. Kippenvel. De Morgenster, de vlag van de Papua's, mag daar niet wapperen.

Na een paar dagen hadden we dominee Koibur gevonden. Een briefje onder zijn deur geschoven. De volgende dag werd ik gebeld in het hotel. Hij kwam wel even langs. Uren gesproken.

Toen ging ik naar zuster Marijke Werimon in Abepura. En zij zei, je moet met Lunia Nere gaan praten. En van Lunia hoorde ik het meest. Ze bleek gewerkt te hebben bij Piet Merkelijn.
Heel veel meegemaakt en ze vertelde me hoe het was geweest, wat er was gebeurd. Hoe van de ene op de andere dag iedereen weg was. Hoe er geen eten meer was, hoe de mannen werden doodgeschoten, hoe er geplunderd werd en hoe allerlei vreemdelingen de baantjes inpikten. Zij ging met de christelijke vrouwengroep avonden praten, Zo hielpen ze elkaar er doorheen. Ze is een keer in Nederland geweest.

Heb er met meer mensen gesproken. Lunia maakte de meeste indruk, ze was het eerlijkst. Het minst politiek. Alleen om haar al zou ik het boekproject weer moeten oppakken.

Ik hoop dat ik geen onverwachte foto's meer tegenkom. Het confronteert me met een vage belofte die ik nog niet heb ingelost.
Het schiet me te binnen dat ik Vivekananda in Lumbini vroeg om een dhammatalk te houden over 'ethical responsibility'. Die kon hij niet zomaar uit zijn mouw schudden, zei hij. Die zou ik te goed houden, beloofde hij me.
Ethical responsibility. In een boek, Analayo, wordt het heel kort aangestipt. Verder heb ik nog niets gevonden. Ik herinner me ook de beelden van Atlas, die de wereld op zijn schouders draagt. Zo'n beeld lost ook weer op.

Feminisme

Nog meer dozen met papieren aan het opruimen, eindeloos gekrabbel en af en toe een juweeltje. Een lezing, een folder. Opeens viel op zijn plek waar ik Anja Meulenbelt had ontmoet. Lang geleden, 8 maart 1993, een studiedag bij een Hogeschool, Nijmegen.

Irene en ik over een nieuw feminisme: rollen wij op de derde feministische golf het jaar 2000 in? Met vraagteken. Anja zat op de eerste rij. We vonden het vreselijk eng. Tijdens de borrel ná, veel gelachen. Zij vanwege haar gedachte dat wij haar als een andere generatie zagen en zij dus ouder werd en wij riepen dat we wel tegen haar opkeken.

Soms denk ik dat mijn generatie niet zoveel nieuws kon bedenken. Gebaande paden, andere schoenen.
Wij kozen voor een hooggehakte pump.
Als statement.
Psychologisch is daar van alles over te zeggen.
Ben je vrij als je er zere voeten van krijgt?
Gelijkheidsdenken, differentiedenken, genderidentity.
Heb me er destijds in verdiept.

We hadden onderzoek gedaan onder de studenten en coryfeeën geïnterviewd.
We citeerden Hedy d'Ancona: "Ik noem mij niet zo, je bent het".
Philomena Essed: "Vanuit respect voor vrouwen en vertrouwen in de kracht van vrouwen".
Anja Meulenbelt: "Het gaat niet alleen om politieke strijd: de helft wordt thuis uitgevochten. Mijn boodschap: je poot stijf houden, dan wordt't anders. Moeten komende generaties zelf oplossen. Ik ga geïnteresseerd zitten toekijken."

En als eigen opdracht hadden we: de ruimte innemen/behouden die de voorvechters bevochten. Best lief.
En vanuit Savante: eraan bijdragen dat vrouwenstudies toegankelijk zou worden voor nieuwe generaties studenten, het onderzoek van vrouwen voor het voetlicht brengen, zorgen dat er meer vrouwelijke hoogleraren zouden komen.

Maar de meesten waren gewoon bezig met hun carrière.
Ik wilde de wetenschap in: Women & Health research.

Gedreven was ik.
En toch was er een vuur dat niet kon branden.

Het leven via foto's

Een grote doos en tassen met foto's, briefjes, kaarten, trouwerijen, geboorteberichten, stervensberichten en andere zaken uitgeplozen. Het leven passeerde.

Met regelmaat  werd ik verrast en geroerd. Beelden uit de herinnering bleken soms anders dan beelden van de foto's. Jonge gezichten, onschuldig en open, geliefden en vrienden, ontroerend. Heel lief. Nog een tas uit de Groningse tijd. Studiefeesten, teksten, jaarclub, roeiclub.
Gebeurtenissen. De start van Savante met een groot symposium in de jaren 90. Wat waren we er trots op. Surplus feestjes. Afstuderen. Het onderzoek, de collega's, de promotie.
Vakanties. Vele landschappen, bloemen, zeeën, steden.
En altijd mooie kaarten met teksten van Lucietheodora tussendoor.


De gezichten worden halverwege jaren 00 iets gestresster, er is meer pretentie, de last van middelbaar worden komt er aan, de verantwoordelijkheden van dan heftige banen ligt op de schouders.
En de foto's: er is 1 schoenendoos over.


Deze is gewoon leuk, Kroller Moller 2001,
vermoed ik.

En deze zijn eind jaren 90 gemaakt. Een lotusvijver van een hectare, vól met lotussen. De inspiratie voor een ontwerp voor een glas-in-lood raam. De lotus, een inspiratiebron.







De volgende vraag is: wat ga ik met al die agenda's en dagboeken doen.

Thuisloos

Het is een vreemde tijd. Van een gewoon mens ga ik naar een soort thuisloos mens, maar dat klopt niet echt want thuisloos zal ik nooit meer zijn in mijn gevoel. En in letterlijke zin ben ik het nooit geweest.

In 1998 kwam ik op de Kromme Waal wonen. Het huis zelf heeft een rijke geschiedenis. En van de kale zolder maakte ik een leuk appartementje, er volgden in wisselende metrages nog twee verbouwingen.
Elke centimeter ken ik en is over nagedacht. Ik geloofde erin. Een ideaal was het. De woonplek past, het is op mijn formaat gemaakt, het is niet groot, het is niet klein, het is licht, smaakvol, eenvoudig en authentiek.

En straks behoort het mij niet meer toe. Er is een sutta die gaat over Ratthapala en die sutta hoorde ik in Lumbini en is me erg bijgebleven.
Het gaat over 4 leringen, 1) de wereld wordt weggevaagd en is onstabiel, 2) de wereld is zonder beschutting en zonder beschermer, 3) de wereld is zonder eigendom, men gaat heen en moet alles achterlaten en de vierde is de wereld is ontoereikend, onbevredigend, een slaaf van verlangen.
Alle vier vergaand en niet zonder andere contexten te doorgronden. Elk behulpzaam voor verschillende aspecten. Nummer 3 maakte me veel helder over hoe ik met mijn huis was omgegaan. Nummer 2 is niet kaal bedoeld, maar als je een wond hebt, kan niemand anders dan jij zelf dat voelen.

De retraite van twee weken geleden speelde zich af in een oord in bossen en heidevelden bij Havelte. Fijne plek. Op een ochtend liep ik buiten, de zon scheen, ik was in beoefening. Plotsklaps overzag ik het landschap. En wist dat het niet uitmaakte waar ik ben. I can be anywhere. Onthechting van plek. Van plaats.

Praktisch gezien is het ook allemaal erg logisch en goed. En toch voelt het vreemd. Misschien omdat het lijkt alsof ik moet treuren, maar er is geen treurnis. Integendeel.
Op 22 oktober is mijn appartement beschikbaar. Onbekend waar ik naar toe ga.

Boeddhadag

Vier vormen van meditatie deed ik op de BOS Boeddhadag in het EYE. Mijn 'eigen', 'mindfulness', Lojong en Big Mind.
De Vipassana werd begeleid door Jotika die op haar mooie precieze wijze iedereen o.a. de stilte liet ervaren.
In de mindfulness werd een bodyscan gedaan en verder niets verteld.

Lojong was een lezing door Ramo de Boer. Lojong werd 'het temmen van de geest' genoemd. Het is een vorm van compassietraining of liefdevolle vriendelijkheid aan de hand van acht verzen. Op twee werd wat verder in gegaan. Op de website van Ramo lees ik dat het ook via Tonglen als methode wordt beoefend in het Tibetaans boeddhisme.
Tonglen ken ik van Pema Chödron.

De verzen ga ik nog eens verder bestuderen want die geven weer een iets andere invalshoek. Maar echt praktisch werd het niet. Dus ik vraag me af of je dan niet beter Tonglen kan doen.

Metta meditatie deed ik o.a. in Thailand, met een reeks dhammatalks en meditatiebegeleiding van Ajahn Sujato, een Australische monnik, op mijn oren. Dat gaat ook via een bepaalde opbouw. Een serie van vele dagen op de tijd dat de Thaise sangha ging chanten. In Yangon was een Australische non die een jaar lang in Chang Myay Myaing metta meditatie had beoefend. Een inspiratie vond ik dat. Zij vertelde dat die dhammatalks super waren. En dat was ook zo.

Van een Nederlandse monnik, Maxim, had ik ongeveer 100 Gb aan dhammatalks, teksten en filmpjes kunnen kopiëren  maar zoveel diskruimte had ik niet. Wat wel lukte, staat voor een belangrijk deel nog ongelezen en onbeluisterd op de schijf. Eerst verhuizen, uitruimen. Dan zal de tijd voor studie er zijn.

Dat brengt me bij de vierde meditatie van de dag.
Dat was Big Mind. Gretha Aerts deed dat. Ze bleek Zen sensei te zijn. Big Mind had ik ooit zelf geoefend uit een boekje en met een CD van Genpo. Maar ik vond het te psychologisch, het kwam me te gekunsteld over alsof het therapie was voor multiple personality disorder.
Maar in deze zitting met Gretha ging het er speels en vloeiend aan toe. Het is zo mooi om mensen aan het werk te zien die weten wat ze doen.
Of we even de stem van 'de onderzoeker' naar voren wilden brengen. Het gaat om een interne stem als één van de vele interne stemmen die we kunnen kennen, en alle kwaliteiten die daarbij horen. Enthousiast riep ik dingen mee over de kwaliteiten van de onderzoeker, energie gevend, enthousiast, begeesterd etc. Van daaruit gingen we naar de 'gevaren' van te veel onderzoek. Hoe te veel enthousiasme de rust niet bevordert. En of er dan een andere stem ook is, in dit geval de niet-onderzoeker, die het wel even genoeg vindt. Als die stem er mag zijn, dan kan er vrede en tevredenheid ontstaan. Ik werd op slag rustiger.
En verder herkende ik iets in haar. Dat is ook altijd prettig.

Nu moet ik nog wel er even over nadenken hoe Big Mind zich verhoudt tot Vipassana.
Niet dus eigenlijk, denk ik.
Want in de Big Mind zit juist identificatie met de stemmen of persona's. In de Vipassana gaan we naar de elementen, geen identificatie. Maar wat ik wel vond werken is dat al die verschillende persona's er mogen zijn. Laten zijn wat er is. Het maakt wel helderder en laat zien wáár je je mee identificeert en met wat minder. Die laatste zijn beduidend minder aanwezig. Het zijn paren. Het sterkt onderscheidingsvermogen. Dat kan behulpzaam zijn.

vier oktober

Het is precies één jaar geleden dat ik in het vliegtuig naar Nepal stapte.
Is er iets veranderd in dat jaar?
Afgelopen maandag vertelde ik voor de tweede keer aan een groep mensen over de retraite periode. Een kleiner groepje, directer in hun vraagstelling: Wat heeft het mij gebracht?

Ik heb geantwoord dat mijn gemoed lichter is geworden, dat de scherpe kantjes er af zijn, dat ik vrolijker ben, meer kalmte, meer plezier heb, meer een steunpilaar ben voor mezelf en voor anderen. Alles waar, maar toch niet een essentie.

Eigenlijk wel mooi zit ik opeens te denken. Na een jaar blijk ik aangekomen bij de no-inner-core van het spirituele pad. Misschien is het belangrijkste niet dáár gebeurd, maar is juist hier de verbinding met of de acceptatie over de omvattendheid van een spiritueel pad ontstaan.

Daar zijn wel andere woorden voor te vinden. Maar er is niet meer zoveel te zeggen lijkt me.
Het zal zich wijzen.

('De speed of trust' moet ik aan denken. Maar ja, dat is een management boek, en die heb ik allemaal op bol.com gezet.)

De kern

'No inner core' is een verhandeling van U Silananda over anatta waarbij vergissingen erover ook worden besproken.
De term spreekt mijn psychologische brein aan.
Met het woord 'ziel' heb ik nooit zoveel gehad. Bij het woord 'ego' moest ik altijd aan narcisme denken en bij het woord 'zelf' aan een entiteit die met 'zelfbeeld' te maken heeft en vooral door de buitenwereld wordt geschapen: Je bent dit of dat, want je bent het altijd al geweest. "Je houdt toch van appels?" Als je nee zegt, dan is de reactie. "Ja maar, vroeger hield je van appels". En vaak implicerend: "je bent gek omdat je niet meer van appels houdt."

Maar dat is niet de issue.

Bij het denken aan geen interne kern, passen de boundless states, conditioneringen die oplossen, de gedachten over onbegrensd bewustzijn.

Het gaat over spiritualiteit.
De kern is een spirituele kern. Het pad is een spiritueel pad.

En de context van mijn pad is het Theravada Boeddhisme. Dat is 2500 jaar oud. Ik zie nu andere paden van spirituele ontwikkeling, explicieter, westerse. Veel nauwer ook, zonder context. Zonder context vind ik het minder betekenisvol. De context van het Theravada Boeddhisme is rijk, is gegrondvest en door daarin met een kritisch oog vertrouwen te hebben vermijd je hypes en goeroes met een hobby of narcistische betweters.

Het pad zelf is aards, met twee voeten op de wereld het juiste doen en laten. Eerlijk naar binnen en naar buiten. Oude rommel opruimen, onheilzame conditioneringen zien en laten oplossen. Geen nieuwe troep naar binnen laten. Ruimte laten aan en creëren voor het heilzame. Ook als het heilzame soms angst kan oproepen omdat het niet begrepen wordt. Soms is moed nodig om heilzame acties te doen. En ontvangen is ook heel moeilijk soms.

Mij vereenzelvigen met spiritualiteit is een grote stap. Een zevenmijls pas uit de onwetendheid.
Toen ik begon in de wetenschap werd vakkundig mijn neiging tot niet-evidence-based interventies, de nek om gedraaid. Als ik mijn promotor zou tegenkomen en vertellen waar ik mee bezig ben, zou hij me vago noemen. Als je in een omslagpunt zit in inzichten is dat niet goed.
Nu zou het niet meer erg zijn.
Hetzelfde geldt voor andere denkkaders die inperkend denken, zoals de psychoanalyse. Het beperkende van de klassieke psychoanalyse lijkt me een oorzaak-gevolg keten die maar één oorzaak kent.

Maar het allerbelangrijkst is het hart, de zuiverheid van de ruimte. Altijd terug naar binnen en vergissingen toegeven. Op de blaren zitten. Ook al hebben sommige vergissingen vele jaren geduurd. Ook al voelen die jaren soms als verloren en als dwaling. Ook al weet je dat er op dat moment niks anders was.


Is er misschien iets, wat er niét mag zijn? spiegel ik de groep soms voor.

No Inner Core

Vandaag start er een zelfstudie groep in de Abhidhamma, de klassieke boeddhistische psychologie. Ik ben een van de studenten en zal tegelijkertijd met een collega het proces en de randvoorwaarden in de gaten houden. We gebruiken een lezingencyclus van U Silananda. Die bracht ik mee uit Yangon.
Ashin Punnya, een Koreaanse monnik met wie ik een aantal keren uitgebreid sprak en die bezig is met zijn phd aan de Theravada University, vertelde dat de lezingen heel goed zijn.

Op internet zoek ik nog meer info over U Silananda. En ik stuit op weer een enorme schatkist. No Inner Core, is een boekje van U Silananda. Het gaat over Anatta, maar natuurlijk ook over Anicca en Dukkha.
De titel sluit helemaal aan bij ervaringen en ideeën. Hier gaat het om! dit is het hart van het verschil tussen westerse en oosterse psychologie. Anatta als geen innerlijke kern. No-soul, no-self, no-ego; zo wordt het ook wel beschreven. Maar als je denkt aan geen innerlijke kern, dan komt het overeen met de boundless states en een open bewustheid die bereikt wordt door opmerkzaamheid en het uiteenvallen van conditioneringen. Het sluit naadloos aan bij de overdenkingen over conciousness en spiritualiteit. Het pad is naast veel andere dingen, ook een spiritueel pad is. Of waarschijnlijk zelfs hoofdzakelijk.

Zie deze foto, deze man, zonder inner core. Zie de milde wijsheid, de sereniteit. De innerlijke stilte.
Hij ziet er niet uit alsof er in zijn innerlijk gevechten, verlangens, afkeren en twijfels afspelen.
Als ik deze foto zie, kan ik niet anders dan glimlachen in diep respect.

Spiritual encounter

Het komt in drieën. Dukkha gaat ook weer voorbij. En dan komt er weer iets anders.
Mijn ogen dwaalden onwillekeurig naar de titel van het boek dat de jongeman, die naast mij in de trein zat, aan het lezen was. Mijn hoofd boog licht naar voren. Er was nog niks doorgedrongen. De jongeman boog het kaft naar me toe zodat ik het beter kon zien.

'De biologie van de overtuiging' door Bruce Lipton.
Ik dacht aan een soort managementboek.
Dat was het niet.

Lipton is celbioloog. Hij schrijft: 'De overtuiging dat we broze biochemische machines zijn die door genen worden bestuurd maakt plaats voor het inzicht dat we krachtige scheppers van ons leven zijn en van de wereld waarin we leven.'

De jongeman ging mij spontaan uitleggen waar het boek over gaat; niet DNA maar het celmembraan bepaalt welke informatie wordt verwerkt. Ook lege cellen verwerken informatie, in het boek staan allerlei voorbeelden daarvan. Dat is belangrijk.

We raakten verder in gesprek, hij studeert natuurgeneeskunde in Bloemendaal. Ik vertelde waar ik mee bezig ben en gedachten over bewustzijn. En hij noemde het boek van Pim van Lommel: Oneindig bewustzijn. Pim van Lommel is cardioloog en heeft in the Lancet zijn onderzoek naar bijna-dood ervaringen gepubliceerd gekregen. Dat betekent dat het heel goed onderzoek is.

"Volgens Van Lommel kan bewustzijn ook buiten het lichaam plaatsvinden; hij stelt dat het bewustzijn eindeloos is en dat het lichaam het bewustzijn beperkt. Hij geeft hierbij aan dat onze hersenen waarschijnlijk niet de producenten zijn van het bewustzijn, maar de ontvangers van het oneindige bewustzijn." Dit lees ik op internet als ik thuisgekomen ben. Zo fijn, precies waar ik mee bezig ben, mijn eigen ideeën bevestigend.



De jongen in de trein was bezig zijn scriptie voor te bereiden over bewustzijn en noemde werk van Gradus van Florestein, een transpersoonlijk psychiater. Bij transpersoonlijk moet je denken aan iets dat uitstijgt boven dat wat zich tussen personen afspeelt. Van Florestein blijkt een grondlegger van o.a. familie-opstellingen. Een werkwijze waar ik meerdere enthousiaste en verbaasde reacties over heb gehoord.